Çatalhöyük, Orta Anadolu’da, günümüzden 9 bin yıl önce yerleşim yeri olmuş, çok geniş bir Neolitik Çağ ve Kalkolitik Çağ yerleşim yeridir. Doğu ve batı yönlerinde yan yana iki höyükten oluşmaktadır. Doğudaki Çatalhöyük (Doğu) olarak adlandırılan yerleşme Neolitik Çağ’da, Çatalhöyük (Batı) olarak adlandırılan batıdaki höyük ise Kalkolitik Çağ’da iskan görmüştür. Doğu yerleşimini, en son Cilalı Taş Devri sırasında ovadan 20 metre yüksekliğe kadar ulaşan bir yerleşim birimi oluşturmaktadır. Ayrıca, batıya doğru da ufak bir yerleşim birimi ve birkaç yüz metre doğuya doğru da bir Bizans yerleşimi bulunmaktadır.

Konya’nın güneydoğusundaki tarih öncesi yerleşim yeri olan Çatalhöyük 1958′de James Mellaart adlı İngiliz arkeolog tarafından bulunmuştur. Anadolu’daki en büyük ve en önemli neolitik dönem yerleşmesidir. M.Ö. 6800′lü yıllarda kurulduğu tahmin edilmektedir. Kazılarda ortaya çıkan buluntulardan, çömlekçiliğin, tahta oymacılığının, maden işçiliğinin ve kumaş dokumacılığının ileri düzeyde olduğu anlaşılmaktadır. Bin yıldan uzun bir süre insanların yaşadığı yerleşme, M.Ö. 5700′lü yıllarda terk edilmiştir.